Boşanma sonrası en çok tartışma yaratan konulardan biri, çocukların eğitim masraflarının kimin üzerine kalacağıdır. Hele bir de çocuk özel okulda okuyorsa ve erken kayıt döneminde indirimli ücretlerle sözleşme yapılmışsa, durum iyice karmaşık hale gelir.
Bu yazıda şu sorunun cevabını arıyoruz:
“Boşanmadan önce çocuğu için okul kaydı yapıldı. Kız tarafının üzerine kayıt yapıldı, ama ücretleri baba ödediyse ve boşanmadan sonra baba çocuğu o okula göndermek istemezse, parasını geri alabilir mi?”
Okul Sözleşmesi Kimle Yapıldıysa, Muhatap Odur
Öncelikle şunu belirtelim: Özel okullarla yapılan kayıt sözleşmeleri, bir hizmet sözleşmesidir ve genellikle kayıt esnasında anne ya da baba adına yapılır. Kimin adına yapıldıysa, okulun muhatabı da odur.
Yani okul kaydı annenin üzerine yapıldıysa, okul “benim sözleşme yaptığım kişi sensin” diyerek sadece anneyi dikkate alabilir. Baba “ben üredini ödedim, iptal ettirin” dese bile, bu tek başına yeterli olmaz.
Sözleşme İptali İçin Tarafların Rızası Gerekebilir
Bazı okullar sözleşme iptali için her iki ebeveynin imzasını talep eder. Çünkü bu karar, çocuğun eğitimini etkileyen ciddi bir karar olduğu için, anne-babanın ortak iradesine dayanması gerektiğini savunurlar.
Ancak taraflar sonradan boşanmışsa, bu noktada farklı bir durum ortaya çıkar: Velayet hakkı hangi ebeveynde ise, çocuğun eğitimine dair kararlar alma yetkisi de o ebeveyne geçer. Dolayısıyla okul kaydının iptali ya da değiştirilmesi gibi eğitimle ilgili işlemlerde, velayet hakkı kendisinde olan ebeveyn tek başına yetkili olabilir.
Aynı şekilde, çocuğun hangi okula gideceğine karar verme yetkisi de velayet hakkına sahip olan ebeveyndedir. Bu durum, sözleşme tarafından bağımsız olarak değerlendirilmelidir.
Peki Baba Ödemeyi Yaptıysa?
Bazı durumlarda ödemeyi yapan kişi, sözleşmenin tarafı olmayabilir. Baba, çocuğun menfaati için okul ücretini karşılamış olabilir. Ama bu, ona tek başına iptal hakkı vermez.
Hele ki…
Boşanma Protokolünde “Ödemeleri Baba Yapacak” Yazıyorsa
Eğer boşanma sürecinde taraflar, “çocuğun özel okul giderleri babaya ait olacak” diye bir protokol imzaladıysa ve bu protokol mahkemece onaylandıysa, bu durum önem kazanır. Baba, bu protokol uyarınca ödeme yapmışsa, taahhüdünü yerine getirmiş sayılır.
Ancak burada önemli bir ayrım bulunur:
- Velayet anneye verilmişse ve anne okul kaydını iptal ettirmek istemiyorsa, çocuğun o okulda kalması kararlaştırılmış olur.
- Bu durumda baba, kendi rızası dışında olsa da, mahkemece onaylanmış protokol ve velayet kararı uyarınca ücret iadesi talep edemez.
Ancak şu da unutulmamalıdır ki, çocuğun okula başlamaması, hizmetin fiilen verilmemesi veya sözleşmenin okul tarafından şartlara aykırı yürütülmesi gibi hallerde ücretin iadesi belirli şartlarda gündeme gelebilir. Yani “iade asla olmaz” gibi mutlak bir durumdan söz edilemez.
Boşanma Protokolünde Hüküm Yoksa: Baba Rücu Edebilir mi?
Eğer boşanma protokolünde çocuğun eğitim giderlerine ilişkin bir düzenleme yoksa ve velayet de diğer eşteyse, bu durumda eğer baba kendi rızasıyla eğitim giderlerini karşılamışsa, ödemiş olduğu tutarın yarısı için anneye rücu edebilir.
Bu rücu:
- Şayet anne, bu harcamaya rıza göstermemişse vekaletsiz iş görme,
- Veya kendisine fayda sağlamış ancak kendisi ödememişse sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanabilir.
Bu durumda baba, eğitim giderinin yarısının iadesini isteyebilir. Zira çocuğun bakım ve eğitim giderlerinden anne de sorumludur.
Son Söz: Sözleşme Hukuku, “Vazgeçtim” Diyeni Her Zaman Koruyamaz
Bir sözleşme imzalandıysa ve karşı taraf da bu sözleşme uyarınca hareket ediyorsa, sadece tek taraflı “vazgeçtim” beyanı ile sorumluluktan kurtulmak her zaman mümkün değildir. Elbette ki özel durumlar, hizmetin ifa edilmemesi veya iade şartlarının sağlanması gibi hallerde cayma ya da fesih hakkı doğabilir.
Ancak genel kural şudur: Hizmet sözleşmeleri tarafların karşılıklı taahhütlerine dayanır ve tek taraflı irade değişikliği, karşı tarafa hukuki sorumluluk yüklemeye yetmeyebilir.
Tavsiye:
Boşanma protokolü hazırlarken, çocuğun eğitimiyle ilgili masrafları kim üstlenecekse, bu konu net ve ihtilafa yer vermeyecek şekilde yazılmalıdır.
Aksi halde, çocuğun okulundan çok, mahkemesiyle uğraşılır.
.
Bir yanıt yazın