İşverenin Kreş Açma Yükümlülüğü

İşverenin Kreş Açma Yükümlülüğü: Yasal Dayanak, Uygulama Sorunları Ve İşçinin Haklı Feshi Hakkı

1.Kreş Açma Zorunluluğu Nedir? İşverenin Yasal Sorumluluğu ve İşçinin Hakkı

Kadın çalışanların iş hayatında daha aktif hale gelmesiyle birlikte, çocuk bakım hizmetlerinin işverenlerce sağlanması, sadece sosyal bir ihtiyaç değil; aynı zamanda hukuki bir yükümlülüktür. Bu kapsamda kreş (gündüz bakımevi) açma zorunluluğu, işverenler için yasal düzenlemelerle belirlenmiştir.

2.Kreş Açma Yükümlülüğünün Dayandığı Mevzuat ve Kanun Maddeleri

2.1 İlgili Mevzuat

Kreş açma zorunluluğu, şu mevzuatlar ile düzenlenmiştir:

• Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik (RG: 16.08.2013)
• 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.30

İş Kanunu m. 74, sıklıkla kreş zorunluluğuyla karıştırılsa da sadece doğum izni, süt izni ve kısmi süreli çalışma haklarını içerir. Kreş yükümlülüğüne dair düzenleme bu maddeye dayanmaz.

2.2 Kreş Zorunluluğunun İçeriği

• 100–150 kadın çalışan varsa: Emzirme odası kurmak zorunludur.
• 150’den fazla kadın çalışan varsa: 0–6 yaş çocuklar için kreş (yurt) kurmak zorunludur.

3.Yönetmelik m.13/4 ile Kreş Yükümlülüğünün Kapsamı ve Kadın Çalışan Sayısının Hesaplanması

“Oda ve yurt açma yükümlülüğü için çalışan sayısı bakımından statü ayrımı yapılmaksızın 6331 sayılı Kanuna tabi bütün çalışanlar hesaba katılır. … işverenin belediye ve mücavir alan sınırları içindeki tüm işyerlerinde bulunan kadın çalışanların toplam sayısı dikkate alınır.”

Bu fıkra sayesinde, aynı içinde birden fazla şubesi olan kamu kurumları ya da özel işverenler için her birimin ayrı ayrı değil, toplam sayı üzerinden yükümlülük doğar.

4.Kadın Çalışan Sayısı Nasıl Tespit Edilir? SGK, TİS ve Diğer Kayıtlar

• SGK bildirgeleri
• İnsan kaynakları personel listeleri
• Sendika veya TİS uygulamaları
• Çalışan çocuk sahibi erkekler de dahil edilebilir (anne ölmüşse veya velayet babadaysa)

5.İşveren Kreş Açmazsa Ne Olur? İşçinin Haklı Fesih Hakkı ve Kıdem Tazminatı

5.1 İşveren Kreş Hizmeti Sunmuyorsa Ne Olur?

• Çocuk bakım sorumluluğu işçi için fiilen çalışmayı güçleştiriyorsa,
• Talebe rağmen hizmet sunulmuyorsa,
  🔹 İşçi, İş Kanunu m. 24/II-ş çerçevesinde haklı nedenle fesih yapabilir.
  🔹 İş akdi feshedilirse kıdem tazminatını talep edebilir.

5.2 Haklı Fesih Süreci Nasıl Olur?

1. İşverene yazılı kreş talebi sunulur.
2. Cevap verilmez veya red gelirse, noter ihtarıyla haklı fesih bildirilir.
3. İş Mahkemesi’nde kıdem tazminatı davası açılabilir.

6. Yargıtay Kararları ile Kreş Hizmetinin Sunulmaması ve Fesih Hakkı

• Yargıtay 9. HD, 2022/4022 E. – 2022/11905 K.

“Kreş hizmetinin mevzuata rağmen sunulmaması, çalışma şartlarını katlanılamaz hale getirir ve işçiye fesih hakkı doğurur.”

7. Kreş Hizmeti Sunmayan İşverenlere Karşı İşçinin Hak Arama Yolu

Kadın çalışanların çocuklarını güvenli bir şekilde emanet edebilecekleri alanlar oluşturmak işverenin sadece vicdani değil, aynı zamanda yasal sorumluluğudur. Bu yükümlülüğün ihlali durumunda işçiler haklı fesih yaparak yasal haklarını kullanabilir.