Günümüzde dijital teknolojilerin ve yapay zekâ araçlarının hızla gelişmesi, hukuki süreçlere de yeni boyutlar kazandırmaktadır. Boşanma davalarında taraflar, haklılıklarını kanıtlayabilmek adına sıklıkla ekran görüntüleri, mesaj kayıtları ve fotoğraflar sunmaktadır. Ancak yapay zekâ yardımıyla gerçekçi görünen sahte WhatsApp sohbetleri, sahte ses kayıtları veya kurgulanmış fotoğraflar oluşturmak artık oldukça kolaylaşmıştır. Peki, boşanma davasında eşin yapay zekâ ile oluşturduğu sahte mesaj ve görseller delil olarak kullanılabilir mi?
Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu olarak 21 yıllık tecrübemizle, dijital delillerin değerlendirilmesi ve sahte deliller karşısında izlenecek hukuki adımlar hakkında bilmeniz gerekenleri sizler için derledik.
Boşanma Davalarında Yapay Zekâ ve Sahte Delillerin Hukuki Niteliği
Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca, davasını ispatla yükümlü olan taraf her türlü hukuka uygun delile başvurabilir. Ancak hukuk sistemimiz net bir kural koymaktadır: Hukuka aykırı yollarla elde edilen veya sahte olarak üretilen hiçbir veri delil olarak kabul edilemez.
Yapay zekâ yazılımları kullanılarak sıfırdan üretilen ya da var olan bir içerik üzerinde manipülasyon yapılarak değiştirilen görseller ve mesajlar, hukuki tabirle “sahte delil” niteliğindedir. Bu tür içerikler mahkemeye sunulduğunda, hakikati yansıtmadığı tespit edildiği anda hükme esas alınmaz.
Boşanma sürecinde eşlerden birinin diğerini aldatma nedeniyle boşanma veya kusurlu göstermek amacıyla yapay zekâya başvurması, telafisi güç hukuki zararlar doğurabilir.
Çekişmeli Boşanma Devam Ederken Anlaşmalı Boşanma Davasına Çevrilebilir mi? yazımızı okumak için
Sahte Mesaj ve Görseller Nasıl Tarafımıza Belirlenir?
Bir boşanma davasında karşı tarafın sunduğu mesaj veya görsellerin sahte olduğu yönünde bir şüphe oluştuğunda, mahkeme bu verileri doğrudan doğru kabul etmez. Gaziantep Aile Mahkemeleri nezdinde görülen davalarda da uygulandığı üzere, dijital delillerin doğruluğu şu yöntemlerle denetlenir:
- Bilirkişi İncelemesi: Mahkeme, dijital materyalleri siber güvenlik ve adli bilişim uzmanı olan bilirkişilere sevk eder. Bilirkişiler piksel analizleri, metadata (üst veri) incelemeleri ve yapay zekâ izleri üzerinden belgenin sahteliğini ortaya çıkarır.
- GSM ve Operatör Kayıtları: WhatsApp veya sosyal medya mesajlaşmalarında iddia edilen tarihlerde taraflar arasında iletişim olup olmadığı HTŞ (Haberleşme Trafik Kayıtları) üzerinden Emniyet vasıtasıyla sorgulanır.
- Cihaz İncelemesi: Mesajların çekildiği iddia edilen cep telefonu veya bilgisayarın fiziki olarak mahkemeye sunulması ve imajının (dijital kopyasının) alınması istenebilir.
Sahte Delil Sunmanın Ceza ve Hukuki Sonuçları
Sahte mesaj veya resmi yapay zekâ ile üreterek mahkemeyi yanıltmaya çalışmak, sadece boşanma davasının kaybedilmesine yol açmaz; aynı zamanda ciddi ceza davalarının da konusudur.
- Resmi veya Özel Belgede Sahtecilik: Hukuki bir süreci etkilemek amacıyla sahte belge üretmek Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil eder.
- Iftira ve Suç Uydurma: Eşine sahte delillerle asılsız suçlamalar yönelten taraf, iftira suçundan yargılanabilir.
- Maddi ve Manevi Tazminat: Sahte delillerle mağdur edilen eş, diğer taraftan yüksek miktarda [İÇ LİNK ÖNERİSİ: ‘manevi tazminat’ kelimesinden ‘(Boşanma Davasında Tazminat Talepleri)’ sayfasına link verin.] talep etme hakkına sahip olur.
Yapay Zekâ İle Üretilen Fotoğrafın İspat Gücü
Olay: Gaziantep’te açılan çekişmeli bir boşanma davasında davacı koca, eşinin başka bir erkekle restoranda çekilmiş samimi bir fotoğrafını mahkemeye sunarak sadakat yükümlülüğünün ihlal edildiğini iddia etmiştir. Davalı kadın ise fotoğrafın tamamen kurgu olduğunu, hayatı boyunca o restorana gitmediğini ve fotoğrafın yapay zekâ uygulamasıyla üretildiğini beyan etmiştir.
Hukuki Süreç: Davalı vekilinin itirazı üzerine mahkeme, ilgili görsel dosyasını adli bilişim uzmanı bilirkişiye tevdi etmiştir. Bilirkişi raporunda; görselin ışık-gölge açılarındaki tutarsızlıklar, yüz hatlarındaki piksel bozulmaları ve fotoğrafın dosya üst verisinde (EXIF) yapay zekâ tabanlı bir görsel üretme yazılımının dijital izleri tespit edilmiştir. Ayrıca ilgili restoranın kamera kayıtları ve baz istasyonu verileri incelenerek kadının o gün farklı bir konumda olduğu kanıtlanmıştır.
Sonuç: Mahkeme, sunulan fotoğrafın sahte delil olduğuna karar vererek davacının iddiasını reddetmiş ve hukuka aykırı delil sunarak yargılamayı uzatan davacı aleyhine manevi tazminata hükmetmiştir. Ayrıca sahte delil oluşturan taraf hakkında Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur.
Sıkça Sorulan Sorular
Ekran görüntüsü (screenshot) boşanma davasında tek başına yeterli delil midir?
Hayır, ekran görüntüleri kolayca manipüle edilebildiği veya yapay zekâ ile sıfırdan oluşturulabildiği için mahkemelerce tek başına kesin delil sayılmaz. Yan delillerle (tanık, GSM kayıtları, bilirkişi raporu) desteklenmesi gerekir.
Eşimin sunduğu mesajların sahte olduğunu düşünüyorsam ne yapmalıyım?
Derhal dava dilekçesine veya cevap dilekçesine itiraz ederek söz konusu delilin sahte olduğunu ve bilirkişi incelemesi (adli bilişim incelemesi) yapılmasını talep etmelisiniz.
WhatsApp mesajlarını yapay zekâ ile değiştirmek suç mudur?
Evet. Mahkemeye sahte veri sunmak delil karartma, sahtecilik ve yargı organlarını yanıltma suçlarını oluşturur ve hapis cezası yaptırımı bulunmaktadır.
Yapay zekâ ile üretilen ses kayıtları mahkemede anlaşılır mı?
Evet. Adli ses analiz laboratuvarlarında frekans, arka plan gürültü sürekliliği ve sentetik ses dalgası tespiti yapılarak sesin yapay zekâ (deepfake) ile üretilip üretilmediği kesin olarak saptanabilmektedir.
İletişim Bilgileri:
Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu
Telefon: 0342 232 56 56 / 0532 715 47 05
Yasal Uyarı:
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu
- 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve İlgili Hukuk Daireleri Kararları
Bir yanıt yazın