Boşanma sürecine giren çiftlerin en çok merak ettiği konulardan biri de evlilik birliği süresince edinilen ticari varlıkların durumudur. Özellikle eşlerden birinin limited veya anonim şirket ortağı olması halinde, şirket hisselerinin boşanma davasında nasıl hesaba katılacağı ve diğer eşin bu hisseler üzerinde ne tür haklara sahip olduğu ciddi hukuki değerlendirmeler gerektirir.
1 Ocak 2002 tarihinden itibaren uygulanan yasal mal rejimi (edinilmiş mallara katılma rejimi) uyarınca, evlilik süresince elde edilen tüm gelirler ve kazanımlar kural olarak ortak mal sayılır. Ancak söz konusu ticari bir işletme veya şirket hissesi olduğunda süreç doğrudan fiziki paylaşımdan ziyade parasal bir alacak hakkına dönüşür.
Şirket Hissesi Boşanmada Aynen Bölünür mü?
Vatandaşlar arasında en sık yapılan yanlışlardan biri, boşanma davası açıldığında eşin şirket hisselerinin yarısına doğrudan ortak olunacağı düşüncesidir. Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre boşanmada mal rejimi tasfiyesi yapılırken, şirket hisseleri aynen bölünmez (şirket hissesi diğer eşe devredilmez).
Yasa gereği diğer eş, şirket üzerinde doğrudan ortaklık statüsü kazanmaz. Bunun yerine, evlilik birliği içinde edinilen şirket hissesinin tasfiye tarihindeki sürüm değeri (güncel piyasa değeri) hesaplanır ve diğer eşe katılma alacağı (eşin edinilmiş malları üzerindeki yarı yarıya hak alacağı) ödenir.
Boşanma Davasında Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır? Evlilikte Edinilen Malların Tasfiyesi Rehberi yazımızı okumak için
“Boşanmada şirket hisselerinin paylaşımı, diğer eşin doğrudan şirkete ortak olması anlamına gelmez; eşe yalnızca hissenin güncel değeri üzerinden nakdi bir alacak hakkı tanır.”
Limited ve Anonim Şirket Ortaklıklarında Hukuki Süreç
Şirketin türü (Limited veya Anonim) boşanma davasında hisse değerinin tespiti açısından büyük önem taşır. Her iki şirket türünde de temel prensip eşin alacak hakkını korumak olsa da değerleme mantığı fark gösterebilir.
Limited Şirket Hisselerinin Durumu
Limited şirketlerde ortaklık payı Ticaret Sicili’ne tescil edilir. Evlilik birliği içerisinde edinilmiş bir limited şirket hissesi varsa, mahkeme kanalıyla bilirkişi incelemesi yaptırılır.
Anonim Şirket Hisselerinin Durumu
Anonim şirketlerde ise hisse senetleri (hamiline veya nama yazılı) veya çıplak paylar söz konusudur. Yine evlilik içinde kazanılmış paylar edinilmiş mal kabul edilerek bilanço ve özvarlık hesabı üzerinden nakdi karşılığı tespit edilir.
Şirket Hisselerinde Paylaşım Mantığı:
- Kişisel Mal Sayılan Hisseler: Evlilik öncesinde edinilen veya evlilik sırasında miras/bağış yoluyla geçen hisseler kişisel maldır ve paylaşıma tabi tutulmaz.
- Edinilmiş Mal Sayılan Hisseler: Evlilik birliği sürerken çalışılarak veya aile bütçesinden ödenerek alınan tüm şirket hisseleri edinilmiş maldır.
- Kişisel Malın Geliri: Şirket hissesi evlilik öncesinden kalsa dahi, evlilik süresince elde edilen şirket kar payları (temettü) edinilmiş mal kabul edilir ve paylaşılır.
Şirket Hissesinin Değeri Nasıl Tespiti Edilir?
Gaziantep Adliyesi ve Aile Mahkemelerinde görülen mal paylaşımı davalarında, şirket hissesinin değer tespiti en kritik aşamadır. Şirket bilançoları, aktif ve pasif varlıkları, gayrimenkulleri ve piyasa değeri mali müşavir ve hukuki uzman bilirkişilerce incelenir.
Dava açıldığı tarihteki değil, mal rejiminin tasfiye kararının verileceği tarihe en yakın sürüm değeri esas alınır. Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu olarak 21 yıllık tecrübemizle, şirket varlıklarının boşanma öncesinde muvazaalı (danışıklı) devirlerle kaçırılmasını önlemek amacıyla süreci titizlikle takip etmekteyiz. Şirket üzerine kayıtlı araç, taşınmaz veya diğer varlıkların tespiti için mahkemeden ihtiyati tedbir kararları talep edilmektedir.
Şirket Malı Kaçırma Girişimlerine Karşı Alınabilecek Hukuki Önlemler
Boşanma aşamasındaki eşler bazen şirket hisselerini üçüncü kişilere devretme veya şirket varlıklarını eksik gösterme yoluna gidebilmektedir. Kanun bu durumun önüne geçmek için belirli imkanlar tanımıştır.
- İhtiyati Tedbir: Dava açılırken şirket hisselerinin üçüncü kişilere devrini engellemek adına Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne yazılmak üzere tedbir talep edilir.
- Eklenecek Değerler: Boşanma davasından önceki 1 yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız devirler veya mal kaçırma kastıyla yapılan işlemler tasfiyede hesaba katılır.
- Denkleştirme ve Değer Artış Payı: Eşlerden biri kişisel mallarını şirketin büyümesi için harcamışsa, bu tutar için [İÇ LİNK ÖNERİSİ: ‘değer artış payı’ kelimesinden ‘(Değer Artış Payı Davası)’ sayfasına link verin.] talep etme hakkı doğar.
Olay: Ahmet Bey ile Ayşe Hanım 2010 yılında evlenmiştir. Ahmet Bey, 2015 yılında evlilik birliği devam ederken bir arkadaşıyla birlikte bir Limited Şirket kurmuş ve şirketin %50 hissesine sahip olmuştur. Şirket sermayesi evlilik süresince biriken birikimlerle ödenmiştir. Çift, 2024 yılında boşanma kararı almış ve Ayşe Hanım mal paylaşımı davası açmıştır. Ahmet Bey, “Şirket benim adıma, Ayşe şirkette çalışmadı, hisseyi devretmem” iddiasında bulunmuştur.
Hukuki Değerlendirme ve Sonuç:
Mahkeme, şirket hissesinin evlilik birliği içerisinde edinilmesi sebebiyle edinilmiş mal olduğuna karar vermiştir. Ayşe Hanım doğrudan şirkete ortak olamamış ancak bilirkişi marifetiyle şirketin güncel özvarlığı, gayrimenkulleri ve ticari değeri hesaplanmıştır. Ahmet Bey’in %50 hissesinin tasfiye tarihindeki güncel piyasa değeri 4.000.000 TL olarak tespit edilmiştir. Mahkeme, Ayşe Hanım lehine yarı yarıya hak oranı üzerinden 2.000.000 TL katılma alacağına hükmetmiştir. Ahmet Bey bu tutarı Ayşe Hanım’a nakden ödemekle yükümlü kılınmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Boşanırken eşimin şirketine doğrudan ortak olabilir miyim?
Hayır. Türk Medeni Kanunu uyarınca boşanmada mal paylaşımı nakdi alacak hakkı verir. Şirket hisseleri aynen devredilmez, yalnızca hissenin güncel piyasa değerinin yarısı kadar katılma alacağı ödenir.
2. Evlenmeden önce kurulan şirketin boşanmada payı var mıdır?
Evlilik öncesinde kurulan şirket veya alınan hisseler kişisel mal sayılır ve ana hisse paylaşıma tabi değildir. Ancak evlilik süresince bu şirketten elde edilen kar payları (temettü gelirleri) edinilmiş mal sayılır ve paylaşılır.
3. Eşim boşanma davasından önce şirket hisselerini başkasına devrederse ne yapabilirim?
Boşanma davasından önceki 1 yıl içerisinde eşin rızası alınmadan yapılan devirler ve mal kaçırma amacıyla yapılan işlemler kanunen “eklenecek değer” olarak kabul edilir. Mahkeme bu devirler hiç yapılmamış gibi hissenin değerini hesaba katar.
4. Şirket borçları boşanmadaki hisse değerini etkiler mi?
Evet. Şirket hissesinin değeri belirlenirken şirketin sadece aktif varlıkları değil, mevcut borçları ve pasifleri de bilanço üzerinden dikkate alınır. Net özvarlık üzerinden hesaplama yapılır.
İletişim Bilgileri:
Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu
- Telefon: 0342 232 56 56 / 0532 715 47 05
Yasal Uyarı:
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK m. 218-241)
- 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Emsal Kararları
Bir yanıt yazın