Boşanma süreci veya boşanma sonrasında velayet hakkını elinde bulunduran ebeveynin ortak çocuğu diğer tarafa göstermemesi, uygulamada sıkça karşılaşılan ve ebeveynler için oldukça yıpratıcı bir durumdur. Çocuğun üstün yararı ilkesi gereğince, her çocuğun anne ve babasıyla düzenli kişisel ilişki kurma hakkı bulunmaktadır.
Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu olarak 21 yıllık tecrübemizle, Gaziantep ve çevre illerde aile hukuku uyuşmazlıklarında ebeveynlerin ve çocukların haklarını korumak adına hukuki süreçleri titizlikle yürütüyoruz. Bu yazımızda, çocuğunu göremeyen ebeveynin başvurabileceği hukuki yolları adım adım ele alacağız.
Kişisel İlişki Kurulması Nedir?
Boşanma davası devam ederken geçici velayet veya boşanma kararı sonrasında kalıcı velayet eşlerden birine verilir. Velayet kendisine verilmeyen eş ile çocuk arasında mahkemece belirlenen takvim doğrultusunda görüşme takvimi oluşturulur. Buna kişisel ilişki tesis edilmesi denir.
Mahkeme, geçici önlem olarak tedbir kararı (dava süresince alınan geçici karar) ile kişisel ilişki günlerini ve saatlerini belirler. Tarafların bu karara uyması hukuki bir zorunluluktur.
Çocuğunu Göremeyen Ebeveyn Hangi Yollara Başvurabilir?
Velayet sahibi ebeveyn, mahkeme kararına rağmen çocuğu göstermiyorsa izlenmesi gereken aşamalar şunlardır:
- Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü (ADM) Aracılığıyla Teslim:
Eski icra yoluyla çocuk teslimi uygulaması kaldırılmıştır. Günümüzde çocuk teslimi işlemleri, Adalet Bakanlığına bağlı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü uzmanları (psikolog, sosyal çalışmacı) eşliğinde ücretsiz olarak gerçekleştirilir. - Disiplin Hapsi Talebi:
Çocuk teslimine dair karara uymayan ve çocuğu göstermeyen ebeveyn hakkında, kararın ihlali nedeniyle disiplin hapsi (tazyik hapsi) verilmesi talep edilebilir. İhlal eden taraf 3 aya kadar disiplin hapsi ile cezalandırılabilir. - Velayetin Değiştirilmesi Davası Açılması:
Çocuğu göstermemekte ısrar eden ebeveynin bu tutumu, velayet hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilir. Bu durum velayetin değiştirilmesi davası için haklı bir sebep teşkil eder.
Boşanma Davasında Kusurlu Eş Nafaka Alabilir mi? Güncel Yargıtay Kararları Işığında Değerlendirme yazımızı okumak için
Çocuğu Göstermemek Velayetin Değiştirilmesi Sebebi Midir?
Evet. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, çocuk ile diğer ebeveyn arasındaki kişisel ilişkinin engellenmesi, çocuğun ruhsal gelişimini olumsuz etkileyen ve velayet sorumluluğuna aykırı bir davranıştır.
“Velayet hakkı kendisine verilen ebeveynin, haklı bir sebep olmaksızın çocuğun diğer ebeveyni ile kişisel ilişki kurmasını engellemesi, kişisel ilişkinin engellenmesi sebebiyle velayetin değiştirilmesi davasında haklı tescil oluşturur.” (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu)
Gaziantep Adliyesi Aile Mahkemelerinde görülen davalarda da Yargıtay emsal kararları paralelliğinde, çocuğun engellenmesi durumu pedagog ve uzman raporlarıyla sabit görüldüğünde velayet diğer eşe verilebilmektedir.
Kişisel İlişkinin Engellenmesi
- Olay: M.K. ile Z.K. arasındaki boşanma davasında geçici velayet anne Z.K.’ye verilmiş ve baba M.K. için ayın belirli hafta sonları kişisel ilişki tesis edilmiştir. Ancak anne, her görüşme gününde çeşitli bahaneler sunarak çocuğu babaya göstermemiştir.
- Hukuki Süreç: Baba M.K., Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü üzerinden çocuk teslimi talebinde bulunmuştur. Tutanaklarla çocuğun teslim edilmediği belgelenmiştir. Ardından baba, velayetin kötüye kullanıldığı gerekçesiyle velayetin değiştirilmesi davası açmıştır.
- Sonuç: Mahkemece yapılan incelemede ve alınan uzman pedagog raporunda, annenin çocuğu babadan soğutmaya çalıştığı ve kişisel ilişkiyi engelleyerek çocuğun üstün yararını zedelediği tespit edilmiştir. Mahkeme, velayetin anneden alınarak babaya verilmesine karar vermiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğu göstermeyen anne veya babaya hapis cezası verilir mi?
Mahkeme tarafından belirlenen kişisel ilişki kararına uymayan ebeveyne, mahkeme kararına muhalefet nedeniyle 3 aya kadar tazyik hapsi verilebilir.
Çocuk teslimi için icra harcı ödenir mi?
Hayır, yapılan kanun değişikliği ile çocuk teslimi işlemleri icra dairelerinden alınmış olup Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüklerince ücretsiz olarak yürütülmektedir.
Çocuğun “gitmek istemiyorum” demesi ebeveynin sorumluluğunu kaldırır mı?
Hayır. Ebeveynin çocuğu kişisel ilişkiye hazırlama yükümlülüğü vardır. Çocuğun ebeveyn yönlendirmesiyle veya suni gerekçelerle gitmek istememesi ebeveynin hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Velayetin değiştirilmesi davası ne kadar sürer?
Davanın süresi mahkemenin iş yüküne, pedagog incelemelerine ve delillerin toplanma sürecine bağlı olarak değişiklik göstermekle birlikte ortalama 6 ay ila 1.5 yıl arasında tamamlanmaktadır.
İletişim Bilgileri
Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu
Telefon: 0342 232 56 56 / 0532 715 47 05
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)
- 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu
- Güncel Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Kararları
Bir yanıt yazın