Evlilik birliğinin sonlanması veya sarsılması, eşler ve çocuklar için duygusal olduğu kadar ekonomik olarak da yıpratıcı bir süreçtir. Bu zorlu dönemde, maddi zorluğa düşecek olan tarafın ve müşterek çocukların korunması amacıyla hukuk sistemimiz nafaka kurumunu düzenlemiştir. Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu olarak, 21 yıllık hukuki tecrübemizle müvekkillerimizin bu süreçleri en az zararla atlatması için yanlarındayız.
Özellikle boşanma davası sürecinde müvekkillerimizin en çok merak ettiği konulardan biri hangi nafaka türünü talep edebilecekleridir. Bu makalemizde, Türk Medeni Kanunu’nda yer alan nafaka türleri ve mahkemelerin güncel uygulamalarını anlaşılır bir dille ele alacağız.
Türk Hukukunda Nafaka Türleri
Hukukumuzda temelde dört farklı nafaka türü bulunmaktadır. Bunlar davanın açıldığı aşamaya, talep eden kişiye ve amaca göre değişiklik gösterir.
1. Tedbir Nafakası (Geçici Koruma)
Boşanma veya ayrılık davası açıldığı andan itibaren, mahkeme sonuçlanıncaya kadar geçen sürede eşlerin ve çocukların barınma, geçinme gibi temel ihtiyaçlarının karşılanması için hükmedilen nafakadır. Tedbir nafakası, dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere bağlanır. Mahkeme hâkimi bu nafakaya tarafların talebi olmasa bile kendiliğinden (resen) karar verebilir. Davanın kesinleşmesiyle birlikte tedbir nafakası, duruma göre iştirak veya yoksulluk nafakasına dönüşür ya da tamamen ortadan kalkar.
2. İştirak Nafakası (Çocuğun Bakım Giderleri)
Boşanma kararının kesinleşmesinden sonra, müşterek çocuğun velayetini (çocuğun bakım ve gözetim hakkı) almayan eşin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılması için ödediği nafakadır. Burada temel amaç çocuğun üstün yararıdır. İştirak nafakası, çocuk 18 yaşını doldurana kadar devam eder. Ancak çocuk eğitimine devam ediyorsa, eğitim süresi boyunca ödenmesi talep edilebilir.
3. Yoksulluk Nafakası (Boşanma Sonrası Destek)
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eşe, diğer eş tarafından mali gücü oranında ödenen maddi destektir. Bu nafakanın bağlanabilmesi için talep eden eşin boşanmada daha ağır kusurlu olmaması şarttır. Güncel uygulamalarda mahkemeler, nafaka talep eden eşin asgari ücretle çalışıyor olmasını tek başına yoksulluk nafakasının reddi sebebi saymamaktadır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarına göre: “Asgari ücret seviyesindeki gelir, kişiyi yoksulluktan kurtarmaz. Nafaka alacaklısının aldığı maaş, onu yoksulluk sınırının üzerine çıkarmıyorsa yoksulluk nafakası talebi kabul edilmelidir.”
4. Yardım Nafakası (Aile Bireylerine Destek)
Boşanma veya evlilikle doğrudan bir ilgisi olmayan, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan altsoy, üstsoy (anne, baba, çocuklar) ve kardeşlere ödenen nafakadır. Kardeşlerin nafaka ödemekle yükümlü tutulabilmesi için ekonomik durumlarının refah içinde olması (oldukça iyi durumda olması) gerekmektedir.
Güncel Yargıtay Uygulamaları ve Nafaka Belirlenmesi
Nafaka miktarı belirlenirken sabit bir tarife yoktur. Hâkim, tarafların sunduğu ekonomik ve sosyal durum araştırması (kolluk kuvvetleri aracılığıyla yapılan gelir tespiti) raporlarını inceler. Gaziantep Adliyesi Aile Mahkemelerinde de sıklıkla karşılaştığımız üzere, tarafların maaşı, kira gelirleri, üzerine kayıtlı araç veya taşınmazlar titizlikle değerlendirilir.
Güncel uygulamalarda nafakaya hükmedilirken, gelecek yıllarda paranın alım gücünün düşmemesi için genellikle nafaka miktarının her yıl TÜİK tarafından açıklanan TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi) oranında artırılmasına karar verilmektedir. Bu sayede her yıl yeniden dava açılmasına gerek kalmaz.
Gaziantep Boşanma Avukatı – Boşanmaya Dair Her şey yazımızı okumak için
Nafaka Artırım, İndirim veya Kaldırma Davaları
Zaman içinde tarafların ekonomik durumlarında olağanüstü değişiklikler olabilir. Örneğin nafaka ödeyen kişinin işsiz kalması veya nafaka alan kişinin yüksek gelirli bir işe girmesi durumlarında nafakanın yeniden uyarlanması talep edilebilir.
- Nafaka ödeyenin ödeme gücünün azalması veya alanın yoksulluğunun bitmesi durumunda nafakanın indirilmesi veya kaldırılması davası açılabilir.
- Enflasyon karşısında nafakanın çok düşük kalması veya çocuğun eğitim giderlerinin artması (örneğin özel okula veya üniversiteye başlaması) durumunda nafaka artırım davası açılmalıdır.
Nafaka Türleri Nelerdir ve Güncel Hukuki Uygulamalar Nasıldır? yazımızı okumak için
Sıkça Sorulan Sorular
Nafaka ödenmezse ne olur?
Mahkeme kararına rağmen nafakanın ödenmemesi bir suç teşkil eder. Nafaka alacaklısının şikayeti üzerine, ödeme yükümlülüğünü ihlal eden kişi hakkında icra ceza mahkemesinde dava açılır ve nafaka borçlusu 3 aya kadar tazyik hapsi (zorlama hapsi) ile cezalandırılabilir.
Erkekler de yoksulluk nafakası alabilir mi?
Evet, alabilir. Türk Medeni Kanunu’nda nafaka konusunda cinsiyet ayrımı yoktur. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan ve boşanmada daha ağır kusurlu olmayan erkek eş de kadından yoksulluk nafakası talep edebilir.
Nafaka ne zaman kesilir?
Yoksulluk nafakası, nafaka alan eşin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin vefatı halinde kendiliğinden ortadan kalkar. Nafaka alan eşin resmi nikah olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması durumunda ise dava yoluyla kaldırılabilir. İştirak nafakası ise kural olarak çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla biter.
İletişim Bilgileri:
Hukuki süreçlerinizde uzman desteği almak ve hak kaybı yaşamamak için Gaziantep’te bulunan Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.
- Telefon: 0342 232 56 56 / 0532 715 47 05
- Adres: Gaziantep, Türkiye
- Web Sitesi: alitumbas.av.tr
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her hukuki uyuşmazlık kendi içinde özel şartlar barındırır. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK Madde 169, 175, 182, 328)
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu Emsal Kararları
- 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK Madde 344)
Bir yanıt yazın