Boşanma aşamasına gelen veya boşanma niyeti taşıyan taraflar arasında en sık yaşanan uyuşmazlıklardan biri mal paylaşımı sürecidir. Eşlerden birinin, diğer eşin yasal hakkı olan artık değer payını (mal rejiminin tasfiyesi sonrasında elde edilecek hak) azaltmak veya tamamen ortadan kaldırmak amacıyla taşınmazlarını, araçlarını veya bankadaki birikimlerini anne, baba, kardeş ya da üçüncü kişilere devretmesi sıkça karşılaşılan bir durumdur.

Hukuk dilinde mal kaçırma veya muris muvazaasına benzer tasarruflar olarak adlandırılan bu eylemler karşısında kanunlarımız mağdur olan eşi koruyucu son derece etkili mekanizmalar geliştirmiştir. Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu olarak, 21 yıllık tecrübemiz ışığında eşin mal varlığını akrabalarına devretmesi halinde başvurulabilecek hukuki yolları ve dikkat edilmesi gereken hususları sizler için derledik.

Boşanma Öncesi ve Sırasında Yapılan Devirler Geçerli Midir?

Türk Medeni Kanunu uyarınca eşler, yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimine tabidir. Bu sisteme göre evlilik birliği içerisinde emek verilerek veya karşılığı verilerek elde edilen her türlü mal varlığı edinilmiş mal kabul edilir ve boşanma halinde yarı yarıya paylaşılır.

Eşin sırf bu paylaşımı engellemek amacıyla mal varlığını akrabalarına veya üçüncü kişilere devretmesi durumunda Türk Medeni Kanunu’nun 229. maddesi devreye girer. Bu maddeye göre:

  • Boşanma davasından önceki 1 yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar (bağışlamalar),
  • Zaman sınırlaması olmaksızın, diğer eşin mal rejiminden doğan haklarını azaltmak niyetiyle yapılan tüm devirler,

boşanmada mal paylaşımı hesabına eklenecek değer olarak dahil edilir. Yani devredilen mal varlığı hiç devredilmemiş gibi kabul edilerek hesaba katılır.

Mal Kaçırmaya Karşı Başvurulabilecek Hukuki Yollar

Eşinizin malları başkası üzerine geçirmesini engellemek veya devredilmiş mallar üzerinden hakkınızı alabilmek için izlenebilecek temel hukuki adımlar şunlardır:

1. Aile Konutu Şerhi Konulması

Eğer devredilmek istenen veya devredilen taşınmaz ailenin birlikte yaşadığı ev ise (aile konutu), tapu kütüğüne aile konutu şerhi işlenmesi gerekir. Bu şerh sayesinde maliki olan eş, diğer eşin açık rızası ve onayı olmadan evi akrabalarına satamaz, devredemez veya ev üzerinde ipotek tesis edemez.

2. İhtiyati Tedbir Kararı Alınması

Boşanma davası veya mal rejimi davası açıldığında ya da dava öncesinde, eşin diğer malları (araç, ikinci ev, banka hesapları vb.) satmasını önlemek amacıyla mahkemeden ihtiyati tedbir (malların üçüncü kişilere devrini geçici olarak engelleyen mahkeme kararı) talep edilmelidir.

3. Tapu İptal ve Tescil veya Muvazaa Nedeniyle İptal Davası

Eşiniz malı bir akrabasına gerçek bir satış gibi göstermiş ancak durum mantık dışı ise (örneğin evini kardeşine değerinin çok altında satmışsa veya bedelsiz devretmişse), yapılan bu işlem muvazaalı (danışıklı/sahte) kabul edilir. Bu durumda borçlar hukuku ve medeni hukuk hükümleri uyarınca işlemin geçersizliği ve tapunun iptali talep edilebilir.

4. Tasarruf Yetkisinin Sınırlanması (TMK m. 199)

Eşlerden birinin ailenin ekonomik varlığını tehlikeye düşürmesi veya mal kaçırma niyetinin açıkça sezilmesi halinde, hakimden eşin tasarruf yetkisinin kısıtlanması istenebilir. Bu karar alındığında, ilgili eş mahkeme izni olmadan mal varlığı üzerinde hiçbir tasarrufta bulunamaz.

Mahkemede İspat Süreci Nasıl İşler?

Gaziantep Adliyesi Aile Mahkemelerinde görülen mal rejimi ve mal kaçırma davalarında mahkeme hakiminin en çok dikkat ettiği husus devrin iyi niyetli mi yoksa mal kaçırma amaçlı mı yapıldığıdır.

Şu kriterler eşin mal kaçırma niyetini kanıtlamada kilit rol oynar:

  • Devredilen kişinin eşin birinci derece akrabası (anne, baba, kardeş, kuzen) olması,
  • Satış bedelinin piyasa rayiç değerinin çok altında gösterilmesi,
  • Satış bedelinin eşin banka hesaplarına gerçekten girip girmediğinin tespit edilememesi,
  • Malın devredilmesine rağmen eşin o malı kullanmaya devam etmesi (örneğin aracı satıp hala kendisinin sürmesi).

Mahkeme, banka kayıtları, tapu sicil incelemeleri, bilirkişi raporları ve tanık ifadeleri ile devrin sahte olduğunu tespit ettiğinde, hesabı devredilen malın güncel değeri üzerinden yapar.

Avukat Ali Tumbas Gaziantep Bosanma ve Mal Paylasimi Avukati

Mal Kaçırılan Akrabaya Karşı Dava Açılabilir Mi?

Devredilen mal varlığı eşin üzerinde çıkmadığı ve eşin diğer mal varlığı hesaptaki alacağı karşılamaya yetmediği takdirde, kanun mağdur eşe devri alan üçüncü kişiye (akrabaya) karşı da hukuki işlem yapma imkanı tanır.

Türk Medeni Kanunu m. 241 uyarınca, mal kaçırma kastıyla malı devralan ve bu durumu bilen/bilmesi gereken akrabalara karşı, eksik kalan alacak miktarınca karşılıksız kazandırmaların geri verilmesi davası açılabilir. Bu sayede hak kaybına uğramanızın önüne geçilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Eşim evi boşanma davası açılmadan 6 ay önce kardeşine devretti, hakkımı alabilir miyim?

Evet. Boşanma davasından önceki 1 yıl içinde yapılan karşılıksız devirler ve süre sınırı olmaksızın sırf sizden mal kaçırmak amacıyla yapılan devirler mal paylaşımı hesabı yapılırken eklenecek değer olarak hesaba katılır ve payınızı alırsınız.

Akrabasına devredilen arabanın satışının sahte olduğunu nasıl kanıtlarız?

Banka hesap hareketlerinin incelenmesi, para transferinin olmaması, aracın ruhsatı değişse bile fiilen eşiniz tarafından kullanılmaya devam etmesi ve tanık beyanları ile satışın sahte olduğu kanıtlanır.

İhtiyati tedbir kararı ne kadar sürede çıkar?

Dava dilekçesi ile birlikte somut deliller sunulduğunda, Aile Mahkemesi hakimi dosya durumuna göre genellikle 1 ila 3 gün içerisinde tedbir kararı verebilir.

Eşim bankadaki parayı çekip saklarsa ne olur?

Bankadaki birikimlerin boşanma sürecine yakın tarihlerde gerekçesiz şekilde çekilmesi veya akrabaların hesaplarına aktarılması durumunda, mahkeme banka kayıtlarını inceleyerek bu miktarı da eşin üzerinde var kabul eder ve hesaplamaya dahil eder.

İletişim ve Destek

Boşanma sürecinde mal kaçırma eylemleriyle karşılaşmak büyük hak kayıplarına yol açabilir. 21 yıllık tecrübemizle, haklarınızı korumak ve hukuki süreci doğru yönetmek adına bizimle iletişime geçebilirsiniz.

  • Telefon: 0342 232 56 56 / 0532 715 47 05

Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.

Kaynaklar:

  1. Türk Medeni Kanunu (4721 Sayılı Kanun m. 199, 229, 241)
  2. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu (Muvazaa Hükümleri)
  3. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Emsal Kararları


Sizden Gelenler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir