Boşanma Sürecinde Kripto Paraların Tespiti, Mal Paylaşımı ve İzlenecek Hukuki Yol
Günümüzde dijital finans araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, boşanma davalarında mal kaçırma yöntemleri de şekil değiştirmeye başlamıştır. Eşlerden birinin banka hesaplarındaki parayı veya gayrimenkul varlıklarını gizlemek amacıyla Bitcoin, Ethereum gibi kripto varlıklara yatırması sıkça karşılaşılan bir durumdur. Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu olarak 21 yıllık tecrübe ve birikimimizle, dijital çağın getirdiği bu yeni hukuki sorunlarda müvekkillerimizin haklarını koruma altına almaktayız.
Kripto Paralar Mal Rejiminde Nasıl Değerlendirilir?
Türk Medeni Kanunu uyarınca, eşler arasında aksi bir sözleşme yoksa yasal mal rejimi (evlilik süresince edinilen malların eşit paylaşılması esası) geçerlidir. Evlilik birliği içerisinde elde edilen kazançlarla satın alınan tüm dijital varlıklar da edinilmiş mal (eşlerin çalışarak elde ettiği ve paylaşılması gereken varlıklar) kategorisine girer.
Kripto paralar anonim bir yapıya sahip gibi görünse de hukuken ekonomik bir değere sahip gayrimaddi mal olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla, boşanma sonrasında açılacak olan artık değere katılma alacağı (eşin evlilik içinde edindiği malların net değerinin yarısı üzerindeki hakkı) davasında kripto paralar da hesaplamaya dâhil edilmek zorundadır.
Boşanma Davasında Eşin Kripto Paraları Nasıl Tespit Edilir?
Arama motorlarında ve uygulamalarda işlem yapan eşlerin arkalarında bıraktığı dijital ayak izleri hukuki delil niteliği taşır. Mahkeme kanalıyla uygulanabilecek ve izlenmesi gereken temel tespit adımları şunlardır:
- Yerli Kripto Borsalarına Müzekkere Yazılması: Türkiye’de faaliyet gösteren yasal kripto para borsalarına mahkeme kanalıyla müzekkere (mahkemenin bir kuruma veya bankaya yazdığı resmi bilgi isteme yazısı) gönderilerek davalının hesap hareketleri ve bakiye dökümü talep edilir.
- Banka Hesap Hareketlerinin İncelenmesi: Kripto borsa hesaplarına para transferleri genellikle geleneksel banka hesapları üzerinden yapılır. Mahkemeden talep edilecek banka hesap dökümleri sayesinde borsalara yapılan EFT ve havale işlemleri tespit edilir.
- Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Kayıtları: Şüpheli ve yüksek tutarlı para hareketlerinde, mahkeme kanalıyla MASAK kayıtlarının incelenmesi talep edilebilir.
- Kişisel Cihazlar ve Dijital Deliller: Hukuka uygun şekilde elde edilmiş ekran görüntüleri, e-posta onayları veya mesajlaşma kayıtları mahkemeye delil olarak sunulabilir.
Boşanma Davasında Evden Ayrılan Eş Kusurlu Sayılır mı? Ortak Konutun Terk Edilmesinin Hukuki Sonuçları yazımızı okumak için
Gaziantep Aile Mahkemelerinde İzlenen Mahkeme Süreci
Gaziantep Adliyesi bünyesindeki Aile Mahkemelerinde görülen davalarda, dijital varlıkların tespiti için iddiaların somut delillerle desteklenmesi büyük önem taşır. Soyut ve belgesiz talepler mahkemelerce reddedilebilmektedir.
Mahkeme hakimi, davacı tarafın sunduğu banka dekontları veya borsa transfer kayıtlarını inceledikten sonra ilgili finansal kuruluşlara resmi yazı gönderir. Borsa şirketleri, mevzuat gereği mahkemenin talep ettiği kullanıcı hesap dökümlerini en geç 15-30 gün içerisinde adli makamlara iletmekle yükümlüdür.
Hesap hareketleri tespit edildikten sonra, mahkemece atanan bilirkişi (alanında uzman teknik ve finansal inceleme uzmanı) kripto paraların satın alındığı tarih ile dava tarihindeki değerlerini hesaplayarak rapora bağlar.
Mal Kaçırma Amacıyla Gizlenen Kripto Varlıkların Hukuki Sonuçları
Boşanma aşamasındaki eşin mal kaçırmak amacıyla kripto varlıklarını başkasına devretmesi veya gizlemesi halinde Türk Medeni Kanunu’nun 229. maddesi devreye girer. Bu maddeye göre:
“Karşılıksız devirler ve mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmaksızın yapılan devirler, eklenecek değer olarak hesaba katılır.”
Yani eşiniz boşanma davasından önceki 1 yıl içinde veya sırf sizden mal kaçırmak amacıyla kripto paralarını transfer etmişse, bu varlıklar hiç devredilmemiş gibi hesaplamaya dâhil edilir. Ayrıca kötü niyetli devirler için mahkemeden ihtiyati tedbir (dava süresince varlıkların devredilmesini önleyen geçici hukuki koruma) talep edilebilir.
Dijital Varlıkların Tespiti ve Hak Kazanımı
Vaka: Gaziantep’te yaşayan müvekkil K.A., eşinin boşanma davası açılmadan hemen önce banka hesabındaki 500.000 TL nakit parayı çektiğini ve tüm birikimi kripto borsasına aktararak hesabı sıfırladığını iddia etmiştir. Davalı eş ise parasının bulunmadığını öne sürmüştür.
Hukuki Süreç ve Sonuç: Büromuz tarafından yürütülen süreçte, öncelikle davalı eşin banka hesap hareketleri son 3 yıla dönük olarak inceletilmiştir. Banka dökümlerinde Türkiye merkezli bilinen bir kripto borsasına yapılan düzenli EFT işlemleri tespit edilmiştir.
Gaziantep Aile Mahkemesi aracılığıyla ilgili borsaya yazılan müzekkere sonucunda, davalının hesabında dava açılış tarihinde 1.200.000 TL değerinde kripto varlık bulunduğu belgelenmiştir. Mahkeme, bu tutarı edinilmiş mal olarak kabul etmiş ve müvekkilimiz lehine 600.000 TL artık değere katılma alacağına karar vermiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Eşimin yurt dışı merkezli (Binance vb.) kripto borsasındaki parası tespit edilebilir mi?
Yurt dışı merkezli borsaların Türkiye’de yerleşik yasal temsilcilikleri veya bağlı Türk şirketleri (örneğin Binance TR) bulunuyorsa mahkeme müzekkeresi ile tespit yapılabilmektedir. Ayrıca bu borsalara para aktarırken kullanılan yerli banka hesap hareketleri üzerinden de varlığın izi sürülebilmektedir.
2. Kripto paralar sofra/soğuk cüzdanda (Hard Wallet) saklanıyorsa ne yapılır?
Soğuk cüzdanlar internete bağlı olmadığı için doğrudan teknik takibi zordur. Ancak bu cüzdanlara aktarılan fonların ilk satın alma noktası olan borsa kayıtları ve banka transferleri mahkemece tespit edilebilir. Paranın çıkış yaptığı miktar esas alınarak hesaplama yapılır.
3. Boşanma davası açılmadan önce bozdurulan kripto paralar mal paylaşımına girer mi?
Evet. Boşanma davasının açıldığı tarihten önceki 1 yıl içerisinde eşin diğer eşten habersiz veya mal kaçırma kastıyla bozdurduğu ya da devrettiği kripto varlıklar, sanki halen mevcutmuş gibi mal rejimine eklenir.
4. Kripto varlıkların değeri hangi tarihe göre hesaplanır?
Mal paylaşımı davalarında kural olarak tasfiye kararının verildiği karar tarihine en yakın piyasa değeri esas alınır. Kripto paraların yüksek dalgalanma göstermesi nedeniyle bilirkişi incelemesinde bu husus dikkate alınmaktadır.
İletişim Bilgileri:
Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu
Telefon: 0342 232 56 56 / 0532 715 47 05
Yasal Uyarı:
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK m. 218-241)
- 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)
- Yargıtay 8. Hukuk Dairesi İlamları ve Güncel Emsal Kararları
Bir yanıt yazın