Evlilik birliği içerisinde eşlerin birbirine karşı saygı, sadakat ve ortak yaşamı yürütme yükümlülüğü bulunur. Ancak bu yükümlülükler, bireylerin Anayasal haklarını, bireysel özgürlüklerini ve ekonomik bağımsızlıklarını kısıtlayacak birer baskı aracı haline getirilemez. Günümüzde evlilik içi uyuşmazlıklarda sıkça karşılaşılan ekonomik şiddet biçimlerinden biri de eşin çalışmasının haksız yere engellenmesidir. Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu olarak Gaziantep’te 21 yıllık tecrübe ile yürüttüğümüz aile hukuku davalarında, bu durumun sıklıkla boşanma sebebi ve tazminat gerekçesi olarak karşımıza çıktığını müşahede etmekteyiz.

Ekonomik Şiddet ve Çalışma Hakkının Yasal Boyutu
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na göre herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetine sahiptir. Evlilik cüzdanı, hiçbir eşe diğerinin iradesini ipotek altına alma, mesleğini icra etmesini yasaklama veya çalışma hayatından tamamen soyutlama hakkı vermez. Türk Medeni Kanunu (TMK) hükümleri gereğince eşler, meslek ve iş seçimi konusunda özgürdür ancak bu seçimi yaparken aile birliğinin huzurunu da gözetmekle yükümlüdürler. Fakat haklı bir sebep olmaksızın, sırf kıskançlık, baskı kurma veya bağımlı kılma amacıyla eşin çalışmasına engel olunması açık bir kusur teşkil eder.
Yargıtay içtihatlarına göre; eşinin çalışmasına sürekli ve haksız bir şekilde engel olan, ekonomik özgürlüğünü kısıtlayan ve gelir elde etmesinin önüne geçen taraf evlilik birliğinin sarsılmasında kusurlu addedilir. Bu durum, aynı zamanda kişinin kişilik haklarına doğrudan bir saldırı niteliği taşır.
Yargıtay Kararlarına Göre Çalışmayı Engellemenin Kusur Derecesi
Boşanma davalarında kusur tespiti, hakim tarafından tarafların ekonomik ve sosyal durumları incelenerek titizlikle yapılır. Eşin çalışmasını engellemek, işten ayrılmaya zorlamak veya iş yerinde huzursuzluk yaratarak kariyerini bitirmek şu hukuki sonuçları doğurur:
- Ekonomik Şiddet: Eşin ekonomik olarak bağımlı kılınması, harcamalarının kısıtlanması ve paraya erişiminin engellenmesi psikolojik ve ekonomik şiddet olarak değerlendirilir.
- Ağır Kusur: Yargıtay uygulamalarında, tek taraflı baskıyla iş bıraktırma halleri ve meslek icra etmesini yasaklayan tutumlar evlilik birliğini temelden sarsan ağır kusurlu davranışlar arasında sayılmaktadır.
- Maddi Tazminat: Çalışma hakkı engellenen ve bu sebeple ekonomik mahrumiyet yaşayan, gelecekteki kazançlarından mahrum kalan eş lehine maddi tazminat hükmedilir.
- Manevi Tazminat: Baskı altında kalan, iradesi kısıtlanan, hor görülen ve özgüveni zedelenen eş için manevi tazminat talebinde bulunulması kaçınılmazdır.
Boşanma Davasında Eşin Ortak Konutun Kilidini Değiştirmesi ve Diğer Eşi Eve Almaması Kusur Sayılır mı? yazımızı okumak için
Gaziantep Aile Mahkemelerinde Tazminat ve Nafaka Talepleri
Gaziantep Aile Mahkemelerinde görülen boşanma uyuşmazlıklarında, çalışma hürriyetinin kısıtlanması ve ekonomik şiddet iddiaları büyük bir hassasiyetle ele alınmaktadır. Tanık beyanları, iş yeri kayıtları, mesajlaşma dökümleri ve sosyal güvenlik belgeleri bu iddiaların ispatında kritik delillerdir. Çalıştırılmayan veya zorla işten ayrtırılan eş, boşanma davası sürecinde geçimini sağlayabilmek adına tedbir nafakası (dava süresince ödenen geçim nafakası), boşanma kararı kesinleştikten sonra ise yoksulluk nafakası talep etme hakkına sahiptir.
Hukuki sürecin hatasız yönetilmesi, dilekçelerin hukuki teminata oturması ve hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından alanında uzman bir boşanma avukatı ile çalışmak büyük önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular
Eşimin rızam olmadan işten ayrılmamı istemesi boşanma nedeni midir?
Evet, eşin çalışmasına sürekli olarak baskı yapılması, tehdit edilmesi veya haklı bir gerekçe olmaksızın işten ayrılmaya zorlanması evlilik birliğinin temelden sarsılmasına yol açan bir geçimsizlik sebebi ve boşanma gerekçesidir.
Çalışması engellenen eş hangi tazminatları talep edebilir?
Çalışma hakkı elinden alınan ve ekonomik özgürlüğü kısıtlanan taraf, uğradığı ekonomik kayıplar ve yaşadığı psikolojik yıpranma nedeniyle hem maddi hem de manevi tazminat talebinde bulunabilir.
Çalışma hürriyetinin kısıtlanması ekonomik şiddet olarak kabul edilir mi?
Kesinlikle kabul edilir. Eşin gelir elde etmesini engellemek, maaşına el koymak veya mesleğini icra etmesine izin vermemek modern aile hukukunda doğrudan ekonomik şiddet kapsamındadır.
Bu davalarda ispat yükü kimdedir ve nasıl kanıtlanır?
İspat yükü iddia eden taraftadır. Tanık ifadeleri, yazılı mesajlar, e-postalar, iş yerinden alınan resmi belgeler ve istifaya zorlandığını kanıtlayan her türlü hukuki delil mahkemeye sunularak bu durum ispatlanabilir.
İletişim Bilgileri
- Telefon: 0342 232 56 56 / 0532 715 47 05
Yasal Uyarı
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)
- Yargıtay 2. Hukuk Dairesi Kararları
- T.C. Anayasası Çalışma Hürriyeti Maddeleri

Bir yanıt yazın