Üniversite eğitimi, gençlerin hayatında yepyeni ve heyecan verici bir dönemin başlangıcıdır. Ancak bu dönem, eğitim materyalleri, barınma, ulaşım ve beslenme gibi ciddi ekonomik yükleri de beraberinde getirir. Türk Medeni Kanunu, çocukların 18 yaşını doldurmuş olsalar dahi eğitim hayatları devam ettiği sürece aileleri tarafından desteklenmesini öngörmektedir.
Halk arasında genellikle lise sonu veya üniversite başlangıcına denk gelen 18 yaş sınırı, nafaka ödemelerinin otomatik olarak kesileceği yönünde yanlış bir algı yaratmaktadır. Halbuki hukuken eğitimine devam eden gençlerin, şartları oluştuğunda anne veya babasından maddi destek talep etme hakkı yasal güvence altındadır.
Türk Medeni Kanunu’na Göre Eğitim Süresince Nafaka
Hukuk sistemimizde, 18 yaşını dolduran bireyler “ergin” (reşit) kabul edilir ve kural olarak ailelerinin bakım yükümlülüğü sona erer. Ancak kanun koyucu, eğitim hakkının korunması amacıyla bu kurala önemli bir istisna getirmiştir. Bu istisna, Türk Medeni Kanunu’nun 328. maddesinde açıkça ifade edilmiştir:
“Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler.”
Bu kanun maddesine dayanarak üniversite öğrencilerinin talep ettiği nafaka türüne hukuki terminolojide yardım nafakası adı verilmektedir. Eğitim gören genç, maddi zorluğa düştüğünü ispat ederek bu hakkını kullanabilir.
Nafaka Artırım Davası: Şartları, Süreci ve Dikkat Edilmesi Gerekenler yazımızı okumak için
İştirak Nafakası ile Yardım Nafakası Arasındaki Temel Fark
Aile hukuku uyuşmazlıklarında en sık karşılaştığımız kafa karışıklıklarından biri, eski nafakanın devam edip etmeyeceğidir. Boşanma davası sonucunda 18 yaşından küçük çocuk için hükmedilen nafakaya “iştirak nafakası” denir. İştirak nafakası, çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla mahkeme kararına gerek kalmaksızın otomatik olarak kesilir.
Çocuk üniversiteyi kazandığında veya lise son sınıfta 18 yaşını geçtiğinde, mevcut iştirak nafakasının devam etmesi hukuken mümkün değildir. Çocuğun (öğrencinin) bizzat kendisinin davacı sıfatıyla yeni bir dava açarak yardım nafakası talep etmesi gerekmektedir. Veli sıfatıyla anne veya babanın bu davayı öğrenci adına açma hakkı yoktur.
Üniversite Öğrencisinin Nafaka Alabilme Şartları Nelerdir?
Bir üniversite öğrencisinin ailesinden (anne, baba veya her ikisinden) nafaka talep edebilmesi için belirli yasal şartların bir arada bulunması gerekir. Bu şartlar şu şekilde sıralanabilir:
- Öğrencinin Ergin Olması: Davayı açacak olan öğrencinin 18 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir.
- Eğitimin Devam Etmesi: Ön lisans, lisans, yüksek lisans fark etmeksizin öğrencinin aktif bir öğrencilik hayatının bulunması şarttır.
- Maddi Yardıma İhtiyaç Duyulması: Öğrencinin kendi geçimini sağlayacak düzenli ve yeterli bir gelirinin olmaması gerekir.
- Ailenin Ödeme Gücü: Kendisinden nafaka talep edilen anne veya babanın, kendi geçimini tehlikeye atmadan bu nafakayı ödeyebilecek mali gücünün bulunması zorunludur.
Dava Hangi Mahkemede ve Nerede Açılır?
Yardım nafakası davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Aile mahkemesinin bulunmadığı daha küçük ilçelerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri, Aile Mahkemesi sıfatıyla bu davalara bakar. Yetkili mahkeme ise davayı açan öğrencinin veya davalı anne/babanın yerleşim yeri mahkemesidir.
Örneğin, Gaziantep Adliyesi’nde açılacak bir yardım nafakası davasında, öğrencinin Gaziantep’te ikamet ediyor olması yeterlidir. Dava sürecinde öğrencinin okul masrafları, yurt veya kira giderleri, ulaşım ve beslenme maliyetleri detaylıca belgelendirilmeli ve mahkemeye sunulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Üniversitede sınıfta kalırsam veya okulu uzatırsam nafakam kesilir mi?
Normal şartlarda okulun uzaması nafakanın hemen kesilmesi anlamına gelmez. Ancak Yargıtay içtihatlarına göre, öğrencinin eğitim hayatını keyfi olarak ve makul olmayan sürelerle uzatması, başarı göstermemesi veya devamsızlık yapması durumunda nafaka ödeyen taraf davanın iptalini talep edebilir. Hakkın kötüye kullanılması kanunlarca korunmaz.
2. Hem çalışıp hem okuyan bir öğrenci nafaka alabilir mi?
Öğrencinin yarı zamanlı (part-time) veya asgari ücretin çok altında sembolik gelirler elde etmesi, genellikle nafaka almasına engel teşkil etmez. Ancak öğrenci tam zamanlı, sigortalı ve kendi geçimini rahatça sağlayabilecek bir işte çalışıyorsa, mahkeme yardım nafakası talebini reddedebilir. Durum, mahkeme tarafından somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
3. Açıköğretim fakültesinde (AÖF) okuyanlar yardım nafakası talep edebilir mi?
Açıköğretim okuyan öğrencilerin durumu Yargıtay tarafından daha hassas incelenmektedir. Kural olarak açıköğretim öğrencileri çalışmaya ve kendi hayatlarını kazanmaya uygun vakte sahiptir. Ancak öğrencinin çalışmasına engel haklı bir fiziksel/psikolojik engeli varsa veya eğitimine odaklanması elzem ise nadiren de olsa nafaka bağlanabilmektedir.
4. Yardım nafakası davası ne kadar sürer?
Dava süreleri mahkemenin iş yüküne, delillerin toplanma hızına ve ekonomik durum araştırmalarının (SED araştırması) tamamlanmasına bağlı olarak değişiklik gösterir. Ortalama olarak ilk derece mahkemesi aşaması 8 ile 12 ay arasında sürebilmektedir.
Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu ile Güvenilir Hukuki Destek
Aile Hukuku uyuşmazlıkları, taraflar için hem psikolojik hem de ekonomik açıdan yıpratıcı süreçlerdir. Hak kayıplarının önüne geçmek, dava dilekçesinin doğru hukuki gerekçelerle hazırlanması ve delillerin eksiksiz sunulması ile mümkündür. Gaziantep’te faaliyet gösteren Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu olarak, 21 yıllık tecrübemizle tüm Aile Hukuku ve nafaka süreçlerinizde hukuki danışmanlık sağlamaktayız.
İletişim Bilgileri:
Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu
Telefon: 0342 232 56 56 / 0532 715 47 05
Yer: Gaziantep
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her hukuki durum kendine özgüdür ve detaylı inceleme gerektirir. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar:
- 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (Madde 328 ve ilgili maddeler)
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi Emsal Kararları
Bir yanıt yazın