Boşanma süreçlerinin en hassas noktalarından biri şüphesiz çocukların geleceği, yani velayet konusudur. Anne ve baba arasındaki anlaşmazlıklar sürerken, mahkemenin çocuğun kaderini belirlerken onun isteklerine ne kadar önem verdiği büyük bir merak konusudur. Aile mahkemeleri velayet kararını verirken öncelikle çocuğun üstün yararını (çocuğun maddi ve manevi gelişimine en uygun seçeneği) göz önünde bulundurur. Bu süreçte belirli bir olgunluğa erişmiş çocukların kendi gelecekleri hakkındaki beyanları da kararı doğrudan şekillendirebilir.
Velayet Davalarında Çocuğun Dinlenme Yaşı (İdrak Yaşı)
Hukukumuzda ve tarafı olduğumuz uluslararası sözleşmelerde çocuğun kendini ilgilendiren konularda görüşünün alınması yasal bir zorunluluktur. Yargıtay hukuk genel kurulları ve birleşmiş milletler çocuk hakları sözleşmesi uyarınca, çocuğun mahkeme veya uzmanlar tarafından dinlenebilmesi için idrak yaşına (olayları anlama ve muhakeme edebilme olgunluğuna) ulaşmış olması gerekir.
Yargıtay’ın yerleşik uygulamalarına göre idrak yaşı alt sınırı genellikle 8 yaş olarak kabul edilmektedir. 8 yaş ve üzerindeki çocukların mahkeme sürecinde pedagog veya psikolog eşliğinde görüşünün alınması, davanın seyri açısından kritik bir önem taşır. Eğer çocuk 12 yaş ve üzerinde ise artık uzmanlar tarafından algılama gücü çok daha yüksek kabul edilir ve beyanları velayetin belirlenmesinde birincil derecede rol oynar.
Boşanma Davasında Tedbir Nafakası Nedir? Kimler Talep Edebilir ve Nasıl Hesaplanır? yazımızı okumak için
Çocuğun Velayet Tercihi Mahkemeyi Bağlar Mı?
Mahkeme hakimi, idrak yaşındaki çocuğun anne veya babadan hangisiyle kalmak istediğini doğrudan sorar. Ancak çocuğun “Annemle kalmak istiyorum” veya “Babamla kalmak istiyorum” demesi hakim için kesin bir emir niteliğinde değildir. Hakim, çocuğun bu beyanı özgür iradesiyle mi yoksa taraflardan birinin baskısı ve yönlendirmesiyle mi verdiğini titizlikle inceler.
Boşanma davalarında velayet kararı verilirken şu aşamalar takip edilir:
- Mahkeme tarafından görevlendirilen uzman pedagog, çocukla ve anne-babayla ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirir.
- Çocuğun beyanının doğruluğu, yaşam alanı ve sosyal çevresi incelenerek bir rapor hazırlanır.
- Uzman raporu ve çocuğun istikrarlı beyanı uyuşuyorsa, hakim çocuğun üstün yararına aykırı bir durum görmedikçe çocuğun tercih ettiği tarafa velayeti verir.
“İdrak çağında olan çocukların velayeti konusunda görüşünün alınması zorunludur. Çocuğun üstün yararı aksini gerektirmedikçe, uzmanlar eşliğinde alınan bu görüşe mahkemece değer verilmesi gerekir.” (Yargıtay İçtihadı)
Gaziantep Aile Mahkemeleri ve Velayet Süreçleri
Gaziantep Adliyesi bünyesinde görülen boşanma ve velayet davalarında da süreç benzer şekilde ilerlemektedir. Bölgedeki sosyo-kültürel yapı ve aile ilişkileri, uzman pedagog raporlarında titizlikle analiz edilir. Gaziantep’te faaliyet gösteren Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu olarak 21 yıllık tecrübemizle çocukların bu yıpratıcı süreçlerden en az zararla çıkması ve haklarının korunması için hukuki destek sağlamaktayız.
Sıkça Sorulan Sorular
1. 5 yaşındaki çocuğun velayet davasında fikri sorulur mu?
Hayır, 5 yaşındaki bir çocuk hukuken henüz idrak yaşına ulaşmamış kabul edilir. Bu yaş grubundaki çocukların beyanı doğrudan mahkemede alınmaz; ancak uzman pedagog çocuğun davranışlarını, anne ve babaya olan bağlılığını gözlemleyerek mahkemeye rapor sunar.
2. Çocuk mahkemede anne veya babasının önünde mi konuşur?
Hayır, çocuğun psikolojisinin olumsuz etkilenmemesi için duruşma salonunda tarafların huzurunda dinlenmesi tercih edilmez. Genellikle adliyelerde bulunan AGO (Adli Görüşme Odası) bünyesinde uzman pedagog eşliğinde, güvenli bir ortamda görüşü alınır.
3. Çocuk “Babamla kalmak istiyorum” derse velayet kesin babaya mı verilir?
Kesin olarak babaya verilir denemez. Eğer babanın yaşam tarzı, çocuğun eğitimine veya sağlığına zarar verecek nitelikteyse hakim çocuğun beyanının aksine velayeti anneye verebilir. Burada asıl kriter çocuğun üstün yararıdır.
4. Velayet davası sürerken çocuğun geçici velayeti kime verilir?
Dava sürecinde çocuğun düzeninin bozulmaması için hakim tedbir velayeti (dava bitene kadar çocuğun geçici olarak kalacağı tarafı belirleyen karar) verir. Bu aşamada çocuğun mevcut bakım durumu ve anne şefkatine olan ihtiyacı esas alınır.
İletişim Bilgileri:
- Telefon: 0342 232 56 56 / 0532 715 47 05
- Adres: Gaziantep
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.
Kaynaklar: 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Güncel Kararları.
Bir yanıt yazın